اين دوره از رونق تجارت اعراب ، درست مطابق با دوران شكوفايى تمدن اسلامى است ؛ و فصل حاضر بر آن است تا زواياى گوناگون اين بحث را بيشتر بكاود و جايگاه بازرگانى را در تمدن اسلامى روشن گرداند . اما عناوين در نظر گرفته شده براى اين درس به شرح ذيل است : - موقعيت بازرگانى سرزمينهاى اسلامى - آغاز رونق تجارت - جادهء ابريشم - كانونهاى عمدهء بازرگانى - بازرگانى خارجى ( هندوستان ، چين ، آفريقا ، اروپا ) - بازار - پول - دورنماى آينده 1 . موقعيت بازرگانى سرزمينهاى اسلامى حوزهء تمدن اسلامى سرزمينهايى از سه قارهء آسيا ، آفريقا و اروپا را با مركزيت خاور ميانه تشكيل مىداد و از چنان موقعيتى جغرافيايى برخوردار بود كه پيش از اختراع كشتيهاى اقيانوس‌پيما و نيز داير شدن راههاى هوايى در دوره‌هاى متأخر ، همهء راههاى بازرگانى عمدهء جهان در اين حوزه قرار داشته است . گرچه اين قلمرو گسترده گاه زير سلطهء رژيمهاى سياسى گوناگون و در مواردى متخاصم قرار داشت ، اما يگانگى اعتقادى بازرگانان عاملى بود كه آنان را به يكديگر پيوند مىداد و رابطهء داد و ستد را تسهيل مىكرد . در دوران اوج تمدن اسلامى ، اتباع واحدهاى گوناگون سياسى گذشته به قلمروى يگانه تعلق پيدا كردند و امكان يافتند تا ضمن تحكيم روابط تجارى ميان يكديگر و نيز استفاده از تجربيات تمدنىشان ، با ملتهاى همجوار مناسباتى تازه برقرار سازند . اينك علاوه بر راهها ، بخشى از بازارهاى پيشين نيز در قلمرو اسلامى قرار گرفته بود ؛ و به اين ترتيب امر بازرگانى امنيت و تضمين بيشترى يافت .